Anoreksiya Nervozanın Əlamətləri: Fiziki və Psixoloji Göstəricilər
Anoreksiya nervoza ciddi və həyati təhlükə yarada bilən qidalanma pozuntusudur. Bu xəstəlik yalnız çəki itkisi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda beynin fəaliyyətinə, emosional vəziyyətə və davranışlara dərin təsir göstərir. Anoreksiyanın əlamətlərini erkən mərhələdə tanımaq düzgün müalicə və sağalma üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Anoreksiya Nervozanın Fiziki Əlamətləri
Anoreksiya zamanı orqanizm kifayət qədər qida və maye qəbul etmədiyi üçün ciddi fiziki dəyişikliklər baş verir. Ən çox rast gəlinən fiziki əlamətlər bunlardır:
- Həddindən artıq çəki itkisi və ya yaşa uyğun gözlənilən çəki artımının olmaması
- Aşağı qan təzyiqi və ürək ritminin pozulması
- Güclü yorğunluq, halsızlıq və zəiflik
- Başgicəllənmə və huşunu itirmə
- Dehidratasiya (susuzlaşma), quru dəri və dərinin saralması
- Saçların nazilməsi, qırılması və tökülməsi
- Lanugo (bədəni örtən yumşaq və incə tüklər) əmələ gəlməsi
- Qəbizlik, mədə və qarın ağrıları
- Soyuğa dözümsüzlük və daim üşümə hissi
- Sümük kütləsinin azalması və stres sınıqları
Qadınlarda anoreksiya aybaşı dövrünün dayanmasına və ciddi hormonal pozuntulara səbəb ola bilər.
Emosional və Davranışla Bağlı Əlamətlər
Anoreksiya yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji və davranış dəyişiklikləri ilə müşayiət olunur. Bu əlamətlər xəstəliyin əsas göstəricilərindən sayılır:
- Qidaya və kalori hesablamalarına həddindən artıq fokuslanma
- Yeməkləri buraxmaq və ya yeməkdən imtina etmək
- İctimai yerlərdə yeməkdən çəkinmək
- Həddindən artıq idman etmək (zədəli halda belə)
- Çəki alma qorxusu və tez-tez çəki ölçmək
- Güzgüdə öz bədənini davamlı tənqid etmək
- Sosial təcrid və emosional donuqluq
Bəzi hallarda anoreksiyanın tutma–təmizləmə (binge–purge) tipi müşahidə olunur. Bu zaman insan qısa müddətdə çox yemək yeyir, sonra isə süni şəkildə qusma və ya işlədici vasitələrdən istifadə edir.
Anoreksiya Niyə Təhlükəlidir?
Uzunmüddətli aclıq beynin fəaliyyətini dəyişdirir və insanın düşüncə tərzinə təsir edir. Müalicə olunmadıqda anoreksiya aşağıdakı fəsadlara yol aça bilər:
- Ürək-damar problemləri
- Ciddi psixi pozuntular
- Həyatı təhlükə altına alan orqan çatışmazlıqları
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Əgər yaxınlarınızda sürətli çəki itkisi, yeməkdən davamlı imtina və bədən görünüşü ilə bağlı obsesiv düşüncələr müşahidə edirsinizsə, vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət edin. Qidalanma pozuntularında erkən müdaxilə həyat qurtarır.
