Bel ağrısı nədir? Əlamətləri hansılardır?

23 Sentyabr 2021

Cəmiyyətdə hər beş nəfərdən biri, həyatında ən az bir dəfə oturaq həyat problemlərindən olan bel ağrısını yaşayır. Ayrıca bel ağrısı əhəmiyyətli bir xəstəliyin əlaməti ola biləcəyi üçün diqqətli olmaq lazımdır. Əzələ zədəsi kimi sadə bir səbəbdən yarana bilən bel ağrısı – ürək, ağciyər, öd kisəsi xəstəlikləri və ya boyun və bel yırtıqları kimi bir çox xəstəliyin əlaməti ola bilər.

Bel ağrısı nədir?

Bel ağrısı, kürəyimizdəki onurğanın hər iki tərəfindəki əzələlərin başın alt hissəsindən bel bölgəsinə qədər uzanması nəticəsində meydana gələn bir ağrı növüdür. Əsasən stresdən qaynaqlanan bu narahatlıq ümumiyyətlə bir neçə gün ərzində öz-özünə yox olur. Bəzi hallarda boyun, çiyin və bel bölgəsindəki sinirlərin müxtəlif faktorlara görə təzyiq altında olması və bel əzələlərinin uzun müddət uzanması nəticəsində ortaya çıxa bilər. Ağrılı gedişatına baxmayaraq, bel ağrısı bir çoxları tərəfindən tez -tez göz ardı edilən bir sağlamlıq problemidir.

Lumbago olaraq da bilinən bel bölgəsində ağrının meydana gəlməsi sağlamlıq problemi hesab edilmir və ümumiyyətlə bir çox fərqli xəstəliyin əlaməti olaraq meydana gəlir. Bu şikayət, bel bölgəsində onurğanın skeletini təşkil edən bağlar, əzələlər, sinirlər və vertebra ilə əlaqəli patologiyalar səbəbiylə də ortaya çıxa bilər.

Bel ağrısı həm də işçi qüvvəsinə və insanın məhsuldarlığına mənfi təsir göstərən bir vəziyyətdir. Əksər xəstələrdə bu problem erkən müdaxilə ilə nəzarət altına alınır. Ancaq əksər insanlar, xüsusən də yaşlılar, bu ağrıları xəstəlik əlaməti olaraq görmür və onlara laqeyd yanaşırlar. Ümumiyyətlə, insanlar zaman keçdikcə onunla yaşamağı və qəbul etməyi öyrənirlər. Bəzi hallarda bel ağrısı birdən ortaya çıxır və hərəkət etməyi çətinləşdirə bilər. Ani hərəkətlər və gərginlikdən sonra kürək sərtliyinin yaranması bu kimi vəziyyətlərə nümunədir.

Bel ağrısının simptomları nələrdir?

Həyat tərziniz bel ağrısının səbəbləri arasında əhəmiyyətli bir yerə sahib ola bilər. Kompüterdə çox oturur, gün ərzində az hərəkət edirsinizsə bu bel ağrısının yaranmasına səbəb olacaqdır. Ancaq bel ağrısının yaranma səbəbi bununla kifayətlənmir: yanlış duruş, oturma və yemək vərdişləriniz varsa və ya çox külək, soyuq hava və s. bu şərtlərə məruz qalarsanız bel ağrısı inkişaf riski artmış ola bilər. Eyni zamanda artıq çəki, qorxu və zehni gərginlik bel ağrısına səbəb ola biləcəyi üçün diqqətli olmaq lazımdır.

Uzun müddət kürəyinizdə hiss etdiyiniz qəfil ağrılar, hərəkətlərdə məhdudiyyət, əzələ ağrıları və bıçaqlanma ağrıları bel ağrısı cədvəlində həkiminiz tərəfindən qiymətləndirilir. Bu ağrı ümumiyyətlə bel ətrafında sıx olsa da, qol və boyunda da meydana gələ bilər. Ancaq yüksək temperatur, ani kilo itkisi, şişkinlik, uzanan və ya getməyən bel ağrısı şikayətiniz varsa və ya bel ağrınız, omba nahiyənizdə uyuşmaya səbəb olursa, dizlərinizə qədər gedən ağrılarınız varsa və ilk dəfə bel ağrınız varsa, həkiminizə müraciət etməyiniz məsləhətdir. Bunun xaricində mütləq həkiminizlə məsləhətləşməli olduğunuz bəzi həyəcanverici simptomlar aşağıdakılardır:

  • Son 3 ayda ciddi travmalar
  • İmmunitet sistemini təsir edən bir xəstəliyin olması
  • Kortizonun uzun müddətli istifadəsi
  • Gecə tərləməsi
  • Gecə bel ağrısının artması
  • Osteoporozlu insanlarda kiçik travma və ani hərəkətlərlə meydana gələn bel ağrısı
  • Ağrı bir aydan çox davam edərsə

Ayaqlarda uyuşma, zəiflik və sidik qaçırma müşayiət olunarsa, bu zaman mütləq şəkildə həkimə müraciət edib, lazım olan müayinələrdən keçmək vacibdir. Vaxtında edilməyən müayinə və müalicə gələcəkdə başqa fəsadların yaranmasına səbəb ola bilər.

Bel ağrısına nə səbəb olur?

Bel ağrısı ümumiyyətlə bəzi sinirlərin əzələlərinin gərginləşməsi nəticəsində baş verir. Bunun səbəbi əyilmiş mövqe və ya yanlış oturmaq, gəzmək, narahat bir yerdə yatmaq, uzun müddət əyilmək, ayaq üstə durmaq kimi fiziki fəaliyyətlər ola bilər. Daimi məşq etməmək, uzun müddət hərəkətsizlik (oturaq həyat), yuxu pozğunluqları da bel ağrısına səbəb olaraq görülür.

Həddindən artıq zehni gərginlik və qorxu kimi problemlər də bel ağrısına səbəb ola bilər. Qəbizlik, viral infeksiyalar, sümük xəstəlikləri, travma, onurğa xəstəliyi, sürüşmüş disk, əzələ və ya birləşdirici toxuma xəstəliyi, böyrək, ürək, ağciyər kimi daxili xəstəliklər, şişlər də bel ağrısına səbəb ola bilər. Bu faktorlar arasında onurğa beyninin birləşdirici toxuma elementlərinin zədələnməsi və ya böyrək, bağırsaq və ya reproduktiv orqanların xəstəlikləri xüsusi olaraq sol bel ağrısının səbəbləri hesab olunur. Hamiləlik və müxtəlif ginekoloji problemlər qadınlarda bel ağrısı ilə nəticələnə biləcək şərtlər arasındadır.

Bütün bunlara əlavə olaraq, boyun ağrısının kişinin servikal (boyun) bölgəsində arxa bölgəyə yayılmasından qaynaqlanan ağrı da bel ağrısı növü olaraq qəbul edilir. Bu iki vəziyyəti ayırd etmək üçün həkim müayinəsi lazımdır.

Bel ağrısının səbəbləri 5 fərqli qrupda araşdırıla bilər:

Mexaniki səbəblər

Bu quruluşlar arasındakı onurğa beyni, intervertebral disklər və ya yumşaq toxumaların zədələnməsi bel ağrısının ümumi mexaniki səbəblərindəndir. Bu faktorlarla əlaqəli disk yırtıqlarından sonra insanlarda travmatik bel ağrısı baş verə bilər. Disk sürüşməsinin səbəb olduğu qırıqlarda müxtəlif şiddətdə bel ağrısı da meydana gələ bilər. Hamiləlik dövründə bel ağrısı bəzi qadınlarda rast gəlinəndir.

Degenerativ səbəblər

Onurğanın müxtəlif yerlərində meydana gələn osteoartrit kimi dejenerativ xəstəliklər nəticəsində xəstələrdə bel ağrısı meydana gələ bilər.

İltihablı Səbəblər (İltihabi Şərtlər)

Bel ağrısının iltihablı səbəbləri arasında serenogativ spondiloartropatiya olaraq təyin olunan xəstəliklərdən biri olan ankilozan spondilit ön plana çıxır. Bu xəstəlikdə bel ağrısı hissi iltihablı prosesin başlaması ilə meydana gəlir.

Onkoloji səbəblər

Arxa bölgədə – onurğa beynində bədxassəli lezyonlar, sümük iliyində xərçənglər və ya sinirlərə təzyiq edən boşluq tutan strukturlar ağrı ilə nəticələnə bilər.

Yoluxucu səbəblər

Onurğanın mikrob xəstəlikləri və ya abses kimi disklər və lezyonlar səbəbindən infeksion bel ağrısı baş verə bilər.

Bu səbəblərdən başqa, arxa bölgəyə aid olmayan, ancaq bu bölgədə ağrı ilə özünü göstərə biləcək bəzi xəstəliklər də var. Safra kolikası, sətəlcəm və obstruktiv (oklüziv) və ya mikrob səbəbli böyrək xəstəlikləri kimi öd kisəsi xəstəlikləri bu tip bel ağrısının səbəblərindəndir.

Bel ağrısının növləri nələrdir?

Bel ağrısının bir çox növü var. Ümumiyyətlə, iki növ bel ağrısı var– xroniki və kəskin.

Kəskin ağrı bir həftədən altı həftəyə qədər davam edir.

Xroniki ağrı altı həftədən çox davam edə bilər. Hər iki növ ağrının səbəbi müalicə kimi fərqlidir.

Bel ağrısı necə diaqnoz qoyulur?

Hər hansı bir xəstəlikdə olduğu kimi, bel ağrısını müalicə edən həkimlərə bu ağrının əlamətlərini mümkün qədər ətraflı təsvir etmək vacibdir. Ağrı miqyası və ağrı gündəliyi kimi köməkçi üsullar da şiddətin səviyyəsini təyin etmək üçün istifadə edilə bilər. Klinik tarix, fiziki və nevroloji müayinə, laboratoriya testləri və radioloji görüntüləmə üsulları bel ağrısı ilə müraciət edən xəstəyə diaqnozun qoyulmasında kömək edə bilər.

Keçmiş tibbi anamnez həkiminiz üçün indiki tibbi anamnez qədər vacibdir. Ümumiyyətlə, müayinə xəstələrə aşağıdakı sualları verməklə başlayır:

  • Ağrının lokalizasiyası, yəni ağrıyan bölgənin yeri
  • Bel ağrısının başqa bir bölgəyə yayıldığı ağrı nə qədər davam edir
  • Hansı vəziyyətdə və mövqedə ağrı daha qabarıq görünür
  • Bel ağrısını artıran və azaldan faktorlar
  • Bel ağrısı nə qədər şiddətlidir
  • Ağrı ilə müşayiət olunan fiziki və ya psixoloji şikayətlərin olması

Bütün bu və buna bənzər suallardan sonra, həkiminiz lazım olan digər testlərlə diaqnostik yanaşma metodunu təyin edir və diaqnozun dəstəklənməsini təmin edir:

Rentgen şüası

Bu görüntüləmə üsulu, sümüklərin uyğunlaşmasını araşdıraraq oynaq iltihabı və ya sümük sınığı kimi şərtləri işıqlandırmağa kömək edə bilər. Birbaşa radioqrafiya olaraq da adlandırılan rentgen filmləri, onurğa beyni, əzələ, sinir və disk quruluşu ilə əlaqədar problemləri göstərməkdə uğursuz sayılır.

Maqnitli Rezonans Görüntüleme (MRT) və Kompüterli Tomoqrafiya (KT)

MRT və KT kimi radioloji müayinələr birləşdirici toxuma elementləri və ya qan damarları ilə əlaqəli disk yırtıqlarının və patologiyalarının aşkarlanmasına imkan verir.

Sümük müayinələri

Nadir hallarda istifadə olunsa da, həkimlər sümük şişlərindən və ya müxtəlif sümük qırıqlarından şübhələndiyi xəstələrdə sümük müayinə testlərinə müraciət edə bilərlər.

Sinir funksiyası tədqiqatları

Elektromiyoqrafi (EMG), sinir hüceyrələrinin yaratdığı elektrik siqnallarının və bu əzələlərin bu stimula reaksiyasının araşdırılmasıdır. EMG metodu, onurğa beyni daralması və ya disk yırtığı kimi sinirlərə təzyiq göstərə biləcək hallarda çox faydalı bir diaqnostik vasitədir.

Həkimlər, görüntüləmə üsullarından başqa, müxtəlif xəbərdarlıq əlamətləri ilə qarşılaşdıqda müxtəlif laboratoriya testlərinə də müraciət edə bilərlər. C-reaktiv zülal (CRP) və eritrositlərin çökmə dərəcəsi (ESR), bir insanın bədənində iltihabı göstərə bilən əhəmiyyətli kimyəvi markerlər arasındadır. Bu maddələrin səviyyəsinin araşdırılması xüsusilə iltihablı səbəblərdən qaynaqlandığı düşünülən bel ağrısında faydalı ola bilər. İltihabi, yoluxucu və ya bədxassəli kütlələrin şübhələndiyi hallarda tam qan sayımı və qan kulturaları faydalı ola bilər.

Kürək ağrısının müalicə üsulları nələrdir?

Bel ağrısının müalicə üsulları əsas səbəbdən asılı olaraq dəyişir. Bel ağrısı hallarının çoxu təxminən 1 ay ərzində geriləyir. Ancaq bu vəziyyətin hər kəsdə fərqli bir istiqamətdə gedə biləcəyi səbəbiylə bu şikayət bəzi insanlarda aylarla davam edir. Həyat tərzinin dəyişdirilməsi ağrının azalmasına səbəb ola bilər.

Bel ağrısı üçün dərmanlı və dərmansız müalicə variantları da var. Həkiminiz sizinlə birlikdə bu müalicə üsullarına qərar verəcək. Kəskin bel ağrısı üçün dərmanlara tez -tez üstünlük verilir. Qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar müxtəlif səbəblərdən yaranan bel ağrısını aradan qaldırmaqda faydalı ola bilər. Əzələ möhkəmləndirici, bel ağrısını müalicə etmək üçün istifadə edilən başqa bir dərman növüdür. Əzələ spazmı kimi hallarda həkimlər tərəfindən təyin edilə bilən bu dərmanların istifadəsi zamanı yuxululuq kimi yan təsirlər meydana gələ bilər. Şiddətli bel ağrısı vəziyyətində, opioid (opioid) aktiv maddələri olan narkotik ağrı kəsiciləri qısa müddətə müalicə planına daxil edilə bilər. Bu dərmanlardan başqa, bəzi antidepresan törəmələri xüsusilə xroniki (uzun müddətli) bel ağrısının müalicəsində faydalı ola bilər.Bəzi bel ağrılarında həkim steroidləri birbaşa ağrılı yerə vurmağı üstün tuta bilər. Ağrıları aradan qaldıran bu iynələrin təsiri təxminən 3 ayda geriləyir. Xüsusi bir bel ağrısı ilə qarşılaşdıqda, ağrının əsas səbəbinin müalicəsinə diqqət yetirilir. Bu səbəbdən, bu vəziyyətdə istifadə edilən dərmanlar normal bel ağrısı müalicəsindən fərqli ola bilər.

Dərman müalicəsi dərmansız terapiya ilə tamamlanır. Qeyri-dərman müalicəsində, ümumiyyətlə hərəkət etmək tövsiyə olunur. Xəstənin yaşına və fiziki vəziyyətinə görə gəzmək, velosiped sürmək və ya üzmək tövsiyə oluna bilər. Xroniki ağrı yaşayan xəstələr üçün fərqli variantlar tövsiyə edilə bilər. Psixoterapiya onlardan biridir. Yenə xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq fizioterapiya peşə terapiyası mütəxəssislərinə yönəldilə bilər. Beləliklə, xəstənin uzun müddət vərdiş etdiyi səhv hərəkətlərdən uzaqlaşması təmin edilir. Bəzi xəstələr fiziki terapevtlərin dəstəyi ilə bel və qarın əzələlərini gücləndirməyə və elastikliyi artırmağa yönəlmiş məşqlərə qatıla bilərlər. Eyni zamanda, həkimlər xəstələrə ağrının şiddətlənməsinə səbəb ola biləcək bel ağrısı hücumu zamanı edilməməli olan hərəkətləri bildirirlər.

Sırt ağrısı şikayəti üçün uzanmış vəziyyətdə edilə bilən bir sıra gərmə hərəkətləri var. Ayaqları dizdən bükərək sinə tərəf çəkərək, gövdənin fırlanma hərəkətləri və müxtəlif yoga duruşları bu uzanan hərəkətlərə daxildir. Fizioterapiya və reabilitasiya mütəxəssisi olan həkimlərdən bel ağrısından necə qurtulacağınız, hansı məşqlərin sizin üçün uyğun olduğu və necə olmalı olduğu sualına cavab olaraq bu hərəkətlərin nə olduğu haqqında məlumat almağınız məsləhətdir. bitdi.

Bir çox hallarda, xəstənin özü bel ağrısını fərqli profilaktik üsullarla rahatlaşdıra bilər.

Bel ağrısının qarşısını almaq üçün hansı üsullar var?

Bel ağrısı üçün nəyin yaxşı olduğu sualına cavab olaraq qarşısının alınması üsullarının tətbiqinə cavab verilə bilər. Tez -tez bel ağrısından şikayət edən xəstələr üçün müxtəlif fiziki fəaliyyət tətbiq etmələri tövsiyə olunur. Məşqlər sayəsində onurğanızın hərəkətləri zamanı hərəkət edən əzələlər güclənir, daha dayanıqlı və elastik olur. Beləliklə, onurğanı dəstəkləyən bağları, sinirləri və tendonları qorumaqda rol oynayır. Üzgüçülük, bir çox ağrı növlərində olduğu kimi bel ağrısı üçün də son dərəcə yaxşı olan bir məşq növüdür.

Həkimlərin bilik və tövsiyələri daxilində ediləcək müxtəlif tətbiqlərlə bel ağrısı yüngülləşdirilə bilər. Sırt üstə yatmaq təzyiqin onurğa üzərində cəmləşməsinə səbəb olur. Bu vəziyyətdə dizin altına yastıq qoymaq və ayaqları bir qədər qaldırmaq onurğa üzərindəki təzyiqi azalda bilər.

Qarın əzələlərini gücləndirmək, arxa bölgədən əzələ zədələnmə riskini azalda bilər. Güclü əzələlərə əlavə olaraq skelet sistemini gücləndirmək də bel ağrısı ilə əlaqəli hesab olunur. Xüsusilə yaşlı əhalidə bel ağrısının əhəmiyyətli bir səbəbi olan osteoporoza qarşı qidalanma planına d vitamini və kalsium ehtiva edən qidaların daxil edilməsi, kas -iskelet sisteminin normal funksiyalarını dəstəkləyə bilər. Süd, qatıq və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər kalsiumla zəngin qidalar arasındadır. Somon və ton balığı, yumurta sarısı, qaraciyər və pendir kimi yağlı balıqlar kimi qidalar D vitamini baxımından zəngindir.

İdman və qidalanma təcrübələri xaricində rahat, aşağı dabanlı ayaqqabılara üstünlük vermək bel ağrısı şikayətləri olan insanlar üçün faydalı ola biləcək bir dəyişiklikdir. Uyğun ayaqqabıların seçilməsi ilə ayaq üstə durarkən insanın arxa bölgəsinə olan gərginliyin təsiri azalır. Dik durmaq yalnız gözəl görünüş deyil. Hunchbackdən qaçaraq dik duruş əldə etmək, onurğanı təşkil edən hissələrin qorunmasına və düzgün işləməsinə də kömək edir. Pis duruş, arxa bölgədəki bütün gərginliyi və stressi əks etdirə bilər və bu zamanla onurğa strukturlarının mənfi təsirinə səbəb olur.

Hər hansı bir mövqedə uzun müddət hərəkətsiz olmaq, arxa bölgə üçün sağlam bir tətbiq deyil. Zaman zaman gərmə hərəkətləri ilə bu bölgədəki gərginliyi azaltmaq bel ağrısını idarə etməkdə faydalı ola biləcək bir tətbiqdir.

Düzgün uzanmaları gündəlik həyatın bir hissəsi edə bilmək vacibdir. Uzun müddət hərəkətsiz qalmamaq və balanslı bir bəslənmə ilə artıq çəkinin səbəb olduğu onurğa üzərindəki həddindən artıq yük azalda bilər. Duruşunuzu, oturmağınızı, sürməyinizi və yalan mövqeyinizi nəzərdən keçirmək başqa bir vacib məsələdir. Yataq, stul və kreslo seçimində bədəninizə ən uyğun olanlara üstünlük verilməlidir.

Avtomobilinizin oturacaq tənzimləməsinin belinizi, arxa və boynunuzu dəstəklədiyinə əmin olun. Stress və gərginlikdən mümkün qədər uzaq durun. Vücudunuzun əzələlərini məcbur edən hərəkətlər etməyin. Soyuqdan, küləkdən və islanmaqdan çəkinin. Sümüklərinizi gücləndirmək üçün günəş işığından faydalanın.

Bütün bunlara əlavə olaraq, mütəmadi olaraq həkimə müraciət etməyi və müntəzəm müayinələrinizi laqeyd yanaşmayın.

Dr. Jalə Qarayeva

Nevroloq, nevropatoloq

Həkimlə əlaqə saxlamaq və ya qəbula yazılmaq üçün aşağıda qeyd olunmuş telefon nömrəsinə zəng edə bilərsiniz.